نهايت حاجت رغبت كنندگان به او مىباشد : « وَ مُنْتَهى حاجَةِ الرّاغِبِينَ » ؟ پاسخ اين است كه خداوند ، بشر و همه‌ى مظاهر را سراپا محتاج خلق فرموده و همگى دست گدايى و فقر - دانسته و ندانسته - به جانب او سبحانه - كه محيط به آنان است - گشوده‌اند و نمىتوانند لحظه‌اى - دانسته و ندانسته - از اين امر غافل باشند ؛ از ديگر سوى ، خويشتن را نيز مىخواهند و علاقه و نهايت رغبت را به خود دارند و گمان مىكنند آن كس كه دست حاجت به سوى او دراز كرده‌اند جدا و كنار از خودشان مىباشد و حال اين كه فى الواقع آن كس كه دست حاجت به سوى او مىبرند ، محيط به ايشان مىباشد و توجّه ندارند وى خداوند متعال و منتهاى رغبتشان است و ممكن نيست لحظه‌اى از او براى رفع حاجات خود غافل باشند . اين امر از نظر تكوين و غير تكوين ، در همه‌ى مظاهر پوشيده نيست امّا از نظر توجه تشريعى براى غير عارف و صاحب بصيرت ، مخفى مىباشد ؛ چرا كه آنان به سبب توجّه تامّ به عالم خلقى ، محجوبند و از آن شهود ناچار بايد به تبعيّت از انبيا و اولياء - عليهم‌السّلام - در مقام گشوده شدن ديده‌ى بصيرتشان برآيند و گفتار تشريعى خويش را با تكوين و غير تكوين ، يكى نمايند . شايد امام معصوم - عليهم‌السّلام - با بيان فوق ، محجوبين از توجه به امر فطرى را به امر فطرتشان آگاهى مىدهد تا با گفتار ادعيّه از واقع امر خبر دهند ( اگر چه محجوب از ديدن آن باشند ) واللَّه العالم . ( 565 ) « يا ذَالْجَبَروُتِ وَ الْمَلَكُوتِ ! يا ذَالسُّلْطانِ وَ الْعِزِّ ! يا حَىُّ يا قَيُّومُ ! يا بارُّ يا رَحِيمُ ! يا حَنّانُ يا منّانُ ! يا بَدِيعَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ! يا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ ! يا ذَاالنِّعَمِ الْجِسامِ وَ الطَّوْلِ الَّذِى لا يُرامُ . » « 1 » اى صاحب جبروت [ و قدرت و تسلّط و سركشى ] و ملكوت [ مالكيّت و

--> ( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 218 .